El villano en su rincón/Acto II
Acto II
| Salen el REY y FINARDO | |
| REY: | Desasosiego me cuesta. |
| FINARDO: | Para desasosegarte |
| REY: | Este villano lo ha sido. |
| FINARDO: | ¿El villano o la villana? |
| REY: | Un ángel en forma humana, |
| REY: | Su padre me dio cuidado; |
| FINARDO: | Ansí cuentan el suceso |
| REY: | Muy diferente ha de ser; |
| FINARDO: | Tres calidades de bienes |
| REY: | Dame pena el verle opuesto |
| FINARDO: | ¿Eso te da pesadumbre? |
| FINARDO: | ¿Que el gentil |
| REY: | Y de un carro; tanto siente |
| FINARDO: | ¿Qué tienes imaginado |
| REY: | Porque ver no me desea, |
| FINARDO: | Pues, ¿tú quieres ir allá? |
| REY: | Déjale con su opinión; |
| Vanse. Salen BELISA, COSTANZA y LISARDA | |
| COSTANZA: | Solo está el olmo, a la fe. |
| BELISA: | La palmatoria ganamos. |
| LISARDA: | A muy bien tiempo llegamos. |
| COSTANZA: | ¿Quieres tú que solo esté? |
| LISARDA: | Sí, porque hablemos un rato. |
| COSTANZA: | ¿Mas que son cosas de amor? |
| LISARDA: | Por vida tuya, Costanza, |
| COSTANZA: | ¿De la corte? |
| LISARDA: | Sí; que ya |
| COSTANZA: | La que pudiera tener |
| LISARDA: | ¿Qué es, Costanza, cosi cosa, |
| COSTANZA: | Una música formada |
| LISARDA: | Bien me agrada. |
| COSTANZA: | Aunque alto y bajo están, mira |
| LISARDA: | Música me persüades |
| COSTANZA: | El Amor tiene poder |
| LISARDA: | No hay músico ni maestro |
| BELISA: | Al olmo vienen zagales, |
| LISARDA: | (Cerrarte, Amor, ¿qué aprovecha? (-Aparte-) |
| Salen FILETO y FELICIANO | |
| FELICIANO: | Costanza está aquí, Fileto. |
| FILETO: | Ella me dijo que había |
| FELICIANO: | Cría |
| FILETO: | Pienso que la quieres bien |
| FELICIANO: | Mal dices; que la virtud |
| FILETO: | Cual le guardan el decoro |
| FELICIANO: | Mi padre no tiene igual |
| FILETO: | En el olmo se han sentado; |
| A COSTANZA | |
| FELICIANO: | ¿Habrá un poco de lugar |
| A LISARDA | |
| COSTANZA: | ¿No respondes a tu hermano? |
| LISARDA: | ¿Para qué, si habla contigo? |
| COSTANZA: | Pues yo que se siente digo. |
| FELICIANO: | ¿Hacia qué mano? |
| COSTANZA: | A esta mano, |
| FELICIANO: | Aquí, Costanza, adivina |
| COSTANZA: | Y será bien menester; |
| Salen BRUNO, SALVANO, TIRSO, | |
| VILLANOS, y MÚSICOS | |
| BRUNO: | Habrá zagales en colmo. |
| SALVANO: | Pues habrá en colmo el placer. |
| TIRSO: | Aquí tengo mi vihuela. |
| BRUNO: | Suena un poco, así te duela |
| TIRSO: | ¿Hay para todos asiento? |
| BELISA: | Antes estaréis mejor |
| BRUNO: | Salga Lisarda a bailar. |
| LISARDA: | ¿Sola? No tenéis razón. |
| BRUNO: | Yo bailaré una canción, |
| Salen OTÓN y MARÍN | |
| OTÓN: | Éste, ¿no es el olmo? |
| MARÍN: | El mismo. |
| OTÓN: | Pues, ¿cómo hablarla podré? |
| MARÍN: | Si no se aparta, no sé. |
| OTÓN: | ¿Pudo haber confuso abismo |
| A LISARDA | |
| BRUNO: | Danzaré, pues que no sales. |
| Tocan y cantan los MÚSICOS, | |
| y baila solo BRUNO | |
| MÚSICOS: | "A caza va el caballero |
| MÚSICOS: | "¡Donde vais, serrana bella, |
| SALVANO: | Siéntense, que han danzado lindamente. |
| LISARDA: | Bruno, entretén un poco esos zagales; |
| OTÓN: | Labradora |
| LISARDA: | ¡Ay, por su vida! ¿Que me quiere tanto? |
| OTÓN: | Ni la gracia del rey, ni cuanto puede |
| LISARDA: | Si tiene ya el Amor determinado |
| OTÓN: | ¿Cuándo tuvo imposibles la hermosura? |
| LISARDA: | Señor, dejadme. |
| OTÓN: | ...del mariscal Otón, y cumplirélo. |
| LISARDA: | ¿Y qué seguro de eso podéis darme? |
| OTÓN: | Un papel de mi mano. |
| LISARDA: | ¿Y por papeles |
| OTÓN: | ¿No tienen valor? |
| LISARDA: | El que se mira |
| OTÓN: | ¿Y si vos la notáis con penas tales, |
| LISARDA: | ¡Oh Amor, gran juntador de desiguales! |
| OTÓN: | Sospecho que queréis volverme loco. |
| LISARDA: | Yo bajaré después a media noche |
| OTÓN: | En un coche. |
| LISARDA: | Id donde digo, que nos van sintiendo. |
| Apártase LISARDA | |
| OTÓN: | Allá os espero. ¿Quién habrá que crea, |
| MARÍN: | ¿Es buen suceso todo? |
| OTÓN: | ¡Notable! |
| MARÍN: | Di. |
| OTÓN: | Pasó de aqueste modo. |
| Vanse OTÓN y MARÍN | |
| FELICIANO: | Dice Salvano bueno, que casemos |
| BRUNO: | Dice muy bien; que tiempo habrá de baile. |
| FELICIANO: | Mi padre y el alcalde al olmo vienen. |
| COSTANZA: | No es poca novedad. |
| FELICIANO: | Antes es mucha. |
| Salen JUAN Labrador | |
| y el ALCALDE | |
| ALCALDE: | ¡Bendígaos Dios, y qué os juntáis de mozos! |
| JUAN: | ¿Habrá lugar también para los viejos? |
| COSTANZA: | El que le tiene en tantas voluntades |
| JUAN: | A fe, Costanza, que no pierdas nada |
| COSTANZA: | Saben los cielos |
| Aparte a FELICIANO | |
| LISARDA: | Esto me huele a suegro, Feliciano. |
| FELICIANO: | ¡Pluguiera Dios, que pasará el verano! |
| LISARDA: | Para todo hay sazón. |
| FELICIANO: | Por mejor tengo |
| BRUNO: | Comienza, pues, a casar |
| FILETO: | A Costanza y Feliciano |
| SALVANO: | No lo oiga el viejo y se enoje. |
| FILETO: | ¿Fáltale más que dinero |
| BRUNO: | A Lisarda, ¿qué marido |
| FILETO: | Pardiez que en todo el lugar |
| BRUNO: | Siempre te oigo decir |
| FILETO: | Profeso, |
| BRUNO: | Dásela a algún palaciego. |
| FILETO: | ¡Malos años! Si mi amo |
| BRUNO: | Pues dásela a un monasterio, |
| SALVANO: | Ésa, ya veis que la quiero. |
| BRUNO: | ¿Cómo "quiero" siendo yo |
| SALVANO: | Pues, cuéntense los favores |
| FILETO: | Yo quiero ser el juez. |
| SALVANO: | Vaya. |
| BRUNO: | Comienzo el primero. |
| FILETO: | Terrible es este favor. |
| SALVANO: | A mí una noche al humero, |
| FILETO: | ¡Ése sí que fue favor, |
| SALVANO: | Mejor le diré yo agora. |
| FILETO: | ¿Muy caliente? |
| SALVANO: | Estaba ardiendo. |
| BRUNO: | Todo es risa ese favor. |
| FILETO: | Ea, que ninguno gana. |
| BRUNO: | Dios les dé paz. |
| FILETO: | Duda tengo. |
| BRUNO: | Es vieja. |
| FILETO: | Es rica, y con eso |
| BRUNO: | Ni oírla ni verla puedo. |
| FILETO: | No debe de haber espejos. |
| BRUNO: | Por parecer niñas. |
| FILETO: | ¡Bueno! |
| BRUNO: | No te pudras, majadero. |
| FILETO: | Sí quiero; que no soy bestia, |
| JUAN: | Por cierto, mi Costanza, que quisiera, |
| COSTANZA: | Tierra soy de tus pies. |
| JUAN: | Vuelve a tu asiento, |
| LISARDA: | Ya es hora de cenar, y este contento |
| JUAN: | Vamos agora a casa. |
| ALCALDE: | Feliciano, |
| FELICIANO: | No sé, señor, con qué palabras diga |
| JUAN: | El de Costanza y tu humildad me obliga, |
| BRUNO: | ¿El casamiento? |
| FILETO: | Sí. |
| SALVANO: | Todo se diga. |
| JUAN: | Nunca reparo |
| BRUNO: | ¿Señor? |
| JUAN: | Busca dos toros |
| FILETO: | Fiesta es llana. |
| BRUNO: | Yo los traeré que despedacen moros. |
| SALVANO: | Pardiez que ha de salir mi partesana, |
| ALCALDE: | Haga mañana fiestas nuestra aldea. |
| BELISA: | Que sea para bien. |
| TODOS: | Para bien sea. |
| Vanse.
| |
| Sale el REY en cuerpo | |
| REY: | No pienso que he negociado |
| Sale FINARDO | |
| FINARDO: | ¿A dónde mandas, señor, |
| REY: | Cuando de oro, azul y grana |
| FINARDO: | Diré que en el monte quedas |
| REY: | Que tengo el puesto la di, |
| FINARDO: | Todo lo llevo en cuidado. |
| Vase | |
| REY: | Y yo le tengo de ver |
| Vase.
| |
| Salen FILETO y JUAN Labrador. | |
| [Habla elREY] dentro | |
| REY: | ¡Ah, de casa! |
| FILETO: | ¿Quién vocea? |
| REY: | ¿Vive aquí Juan Labrador? |
| FILETO: | Por ti preguntan, señor. |
| JUAN: | ¿Quién quieres que ahora sea? |
| FILETO: | Quien es ya está en el portal. |
| JUAN: | No se lleve alguna cosa; |
| Sale el REY | |
| REY: | No soy de los que decís, |
| JUAN: | El cura no os ha engañado. |
| REY: | Dionís. |
| JUAN: | ¿Qué oficio o qué dignidad? |
| REY: | Alcaide de la ciudad |
| JUAN: | Nunca tal oficio oí. |
| REY: | Es merced que el rey me ha hecho, |
| JUAN: | Habéis hecho cosa dina |
| REY: | Sentaos vos; que tiempo hay luego. |
| JUAN: | ¡Qué cortesano de fama! |
| REY: | Mostráis |
| JUAN: | Hidalgo no; que me precio |
| REY: | Si a París vais algún día, |
| JUAN: | ¿A París? |
| REY: | Pues, ¿qué decís? |
| JUAN: | ¿Yo a París? |
| REY: | ¿No puede ser? |
| JUAN: | ¡De ningún modo, por Dios! |
| REY: | Pues, ¿qué os enfada de allá? |
| JUAN: | No haber salido de aquí |
| REY: | Según eso, en vuestra vida |
| JUAN: | Nadie ha guardado su ley, |
| REY: | Pues yo sé que por aquí |
| JUAN: | Todas esas me he escondido |
| REY: | Pienso que tenéis razón. |
| JUAN: | Soy más rico, lo primero, |
| REY: | ¡Oh, filósofo villano! (-Aparte-) |
| JUAN: | Yo me levanto a la aurora, |
| REY: | ¿Qué almorzáis? |
| JUAN: | Es niñería; |
| REY: | (Conozco la envidia mía.) (-Aparte-) |
| JUAN: | Aquí sale algún pavillo |
| REY: | A la Fortuna los pone |
| JUAN: | Tras aquesto se apercibe |
| REY: | ¿Qué tiene? |
| JUAN: | Vaca y carnero |
| REY: | ¿Y no más? |
| JUAN: | De un pernil--porque jamás |
| REY: | (No he visto mejor villano (-Aparte-) |
| JUAN: | Después que cae la siesta, |
| REY: | Envidia os puedo tener |
| JUAN: | Que no les niego, os confieso, |
| REY: | ¿Qué importa? ¿Cuál hermosura |
| JUAN: | Nadie como yo le adora, |
| REY: | ¿Sin verle, no puede ser |
| JUAN: | Yo soy rey de mi rincón; |
| REY: | En verdad, |
| JUAN: | Cuanto tengo, aunque primero |
| REY: | Pues, ¿por qué dais en no ver |
| JUAN: | No soy de su bien capaz, |
| FILETO: | La cena está apercibida. |
| JUAN: | Metan la mesa, y dirás |
| REY: | En alto descanso estáis. |
| JUAN: | Tal le pedid para vos. |
| FILETO: | La mesa tienes aquí. |
| JUAN: | A ella os podéis llegar. |
| REY: | Aquí me quiero asentar. |
| JUAN: | No estáis bien, hidalgo, ahí; |
| REY: | Eso no. |
| JUAN: | En mi casa estoy, |
| REY: | Más justo fuera |
| JUAN: | Haced lo que os he mandado; |
| REY: | (¿Habrá quien aquesto crea?) (-Aparte-) |
| JUAN: | Mientras comemos, podréis |
| REY: | (¡Buen villano y buen rincón!) (-Aparte-) |
| JUAN: | Es rústica. Comenzad. |
| REY: | ¿Quién son aquestas señoras? |
| JUAN: | No señoras, labradoras |
| REY: | Cualquiera en extremo es bella. |
| JUAN: | Cenad; que no es cortesía |
| REY: | Por servirlas lo decía. |
| JUAN: | Servid vuestra boca agora |
| LISARDA: | Notablemente parece, |
| FELICIANO: | Un milagro nuevo |
| COSTANZA: | Y tiene razón; |
| REY: | Beber, buen huésped, quisiera. |
| JUAN: | Pedidlo; que yo bebiera |
| LISARDA: | Y es ley |
| BRUNO: | ¿Cantaremos? |
| REY: | ¿Por qué no? |
| MÚSICOS: | "¡Cuán bienaventurado |
| JUAN: | Alzad la mesa; que es tarde |
| REY: | (¡Qué labrador!) (-Aparte-) |
| JUAN: | Gracias os quiero ofrecer, |
| REY: | ¡Breve oración! |
| JUAN: | Comprehende |
| REY: | (Ya el filósofo se fue.) (-Aparte-) |
| LISARDA: | Belisa os descalzará. |
| REY: | ¿No es cortesía que pida |
| LISARDA: | Será. |
| BELISA: | Yo, señor, me quedaré |
| REY: | Antes si os vais, para mí |
| BELISA: | Sí, haré. |
| REY: | Oíd. |
| LISARDA: | ¿Qué? |
| REY: | La mano os pido. |
| LISARDA: | ¿La mano? |
| REY: | La mano quiero. |
| LISARDA: | A fe que sois, caballero, |
| REY: | Pues eso quiero mirar. |
| LISARDA: | Pues eso no habéis de ver. |
| REY: | ¿Y si me caso con vos? |
| LISARDA: | ¡Qué presto los cortesanos |
| REY: | Oíd, esperad, tened. |
| LISARDA: | Suelte; que el diablo me lleve |
| REY: | No hay quien sin rincón esté. |
| COSTANZA: | ¿Qué dais voces? ¿Mandáis algo? |
| REY: | ¿Es ésta mi cama? |
| COSTANZA: | Sí, |
| REY: | Pues entretenedme un poco; |
| COSTANZA: | Entreténgale una fiera |
| REY: | Escucha. |
| COSTANZA: | ¿Qué he de escuchar? |
| REY: | ¡Bueno me ponen, por Dios! |
| BELISA: | ¿Qué manda, señor hidalgo. |
| REY: | Hállome aquí tan extraño, |
| BELISA: | Pues, ¿qué os falta? |
| REY: | Algún criado. |
| BELISA: | Debéis de ser melindroso. |
| REY: | Descalzadme vos. |
| BELISA: | ¡Qué lindo! |
| REY: | Tomar quiero su consejo. |
| OTÓN: | Tente, |
| REY: | ¡Otón! ¡Extraño caso! |
| OTÓN: | Oye la causa. |
| REY: | ¿Qué tardo |
| OTÓN: | Escucha, |
| REY: | Pues, ¿cómo has venido aquí? |
| OTÓN: | ¿Quién hubiera imaginado, |
| REY: | Aqueste villano sabio |
| OTÓN: | Pues a mí me trujo Amor. |
| REY: | ¿Aquí estás enamorado? |
| OTÓN: | Sí, señor. |
| REY: | ¿Es de Lisarda? |
| OTÓN: | Pues su hermosura me abraso. |
| REY: | ¿Que a Lisarda quieres bien? |
| OTÓN: | ¿parécete gran milagro |
| REY: | Entra, hablaremos de espacio |