CAPITVLO. III. DEL PRONOMBRE.
1. ¶ Ay pronombres primitivos, y derivativos ò posesivos, los primitivos son cinco (inche) yo (eimi) tu (taye | taye) aquel, (ma | machi) este, vsase en Santiago, (va | vachi | tua | tvachi) este, en los Indios Beliches (vey | veychi) esse. Declinase al modo del nombre aunque con alguna variedad en los Genitivos de singular, y de Plural destos dos pronombres (inche) y (eymi) los quales dos no admiten particulas de plural, pero con los demàs las suelen poner los Indios á vezes, y todos estos pronombres tienen tres números, singular para vno, Dual para dos, y Plural para mas que dos, como se verá en estos exemplos: en los quales la S. significa singular, la D. dual, y la P. Plural.
¶ INCHE. ¶ S. Nomi inche yo Geni. inche ni, de mi Dativo inche | inche meu para mi. Acusa. inche | inche meu, a mi. Ablativo inche meu | egu de mi, en por mi, conmigo § D. Nom. inchiu, nosotros dos mi, Geni. inchiu yu de nosotros dos & § P. Nom incheiñ nosotros, Genitivo, inchiñ iñ, de nosotros &c.
§ EIMI tu ¶ S. No. eimi tu. Geni. (eimi mi) de ti &c. D. Nomi (eimu) vosotros dos. Geni, (eimu mu) de vosotros dos &c. P. Nomi eimn, vosotros dos. Geni (eimn mn) vosotros ¶ TEYE S. Nomi, teye, aquel. Gen (teye ñi) de aquel &c. D. Nomi (teyegu | teyegu yûca) aquellos dos Ge. (teyegu ni | puteyegu ni | teyegu yûca ñi) de aquellos dos &c. P. Nom. (teyegn) aquello. Geni. (teyegn ñi | puteyegn ñi | teye yùca ñi) de aquellos &c. § Como se declina teye, se declinan los demás, excepto que en el Dual diremos (vachi egu) y en el plural (vachi egn) y si se les junta á estos pronombres de tercera persona algun substantivo. La particula de dual ò Plural se pone en el Substantivo. Como (teye huen tuegu) aquellos dos Indios (vachi domo egu) estas dos mugeres vachi huentu egu, estos indios (teye domo egn) aquellas mugeres, y las dos partículas (pu) y (yuca) si las quisieren poner ha de ser con los Substantivos, como vachi puhentu egu estos dos